Ja, dit is niet echt een filmrecensie en ik plaats hier geen nieuwe tekeningen of schilderijen, maar ondanks het verschil met de rest van mijn blogposts, wilde ik dit toch graag typen en publiceren. Ik ben inmiddels al zo'n 7,5 jaar vegetariër, en toen ik het net pas werd, wist ik nog niet wat ik ondertussen wel weet. Er zijn namelijk veel producten en ingrediënten waarvan je het niet zou denken, maar die toch écht niet vegetarisch zijn. Die heb ik daarom even duidelijk op een rijtje gezet, om medevegetariërs uit hun onzekerheid te helpen. De meeste uit dit rijtje heb ik zelf nog een tijdje gegeten, omdat ik gewoonweg niet wist dat ze iets niet-vegetarisch bevatten. Had iemand mij dit maar verteld toen ik net vegetariër was geworden, dan had dat veel gescheeld. De volgorde van de producten/ingrediënten heb ik bepaald aan de hand van hoe groot die fout doorgaans gemaakt wordt. Ik heb geprobeerd alles wat ik zelf weet, in dit lijstje te verwerken, maar als je zelf nog iets weet, of ik zelf nog ergens achter kom, zal ik dat toevoegen. Ik wil dus helemaal geen claim maken dat dit lijstje compleet is.
Dit is nog geen onderdeel van mijn rijtje, maar toch wil ik dit even noteren: je bent
geen vegetariër als je wél
vis eet. Vis is ook een dier. Mocht je geen vlees maar wel vis eten, dan ben je een
pescotariër. Ik stond er zelf versteld van hoeveel mensen zichzelf vegetariër noemen terwijl ze wel vis, garnalen en andere zeedieren eten. Overigens - ik hoop dat dit duidelijk is - geldt het volgende rijtje voor vegetariërs, niet voor veganisten (die helemaal geen dierlijke producten, dus ook geen eieren of zuivel, eten).
1. Niet-vegetarische kaas.
Als je hier niet van op de hoogte bent, denk je nu waarschijnlijk iets als: "Hè, is kaas niet altijd vegetarisch?" of "Is "vegetarische kaas" niet een pleonasme?". Dat is het dus niet. Of kaas wel of niet vegetarisch is, hangt af van het soort
stremsel dat gebruikt wordt. Het overgrote merendeel van de kazen die je in de winkel tegenkomt, is gemaakt met dierlijk stremsel - dit wel zeggen, stremsel dat uit de lebmaag van kalveren komt, waarvoor dat kalf natuurlijk geslacht moet worden. Een klein percentage van de kazen wordt overigens wél met vegetarisch stremsel gemaakt; dit is vaak
microbieel en héél sporadisch ook wel eens
plantaardig. De gouden regel hiervoor is: lees de ingrediëntenlijst; staat er gewoon "stremsel" zonder iets erbij, dan is het dierlijk, niet-vegetarisch stremsel. Staat bijvoorbeeld "microbieel" of "vegetarisch" (overigens staat op de geitenbrie van de Digros "vegatarisch stremsel") ervoor, dan is het wel geschikt. De meeste bedrijven zijn er meestal wel trots of op z'n minst bewust van het feit dat er in hun producten vegetarisch stremsel gebruikt wordt, aangezien dit - geloof ik - ietsjes moeilijker/duurder is om te gebruiken dan gewoon stremsel. Wees niet getreurd als je graag kaas eet, er is genoeg vegetarische kaas verkrijgbaar.
Overigens heb ik recentelijk mailcontact gehad met
Mora. Bij de ingrediëntenlijst van de kaassoufflé op de site gewoon alleen "kaas" vermeld wordt, waardoor je dus zou kunnen aannemen dat het niet vegetarisch is. De mevrouw die mij terugmailde, informeerde mij dat het wel degelijk met microbieel stremsel gemaakt is, waardoor die soufflé wel het label "vegetarisch" verdient.
Dus: kaas is meestal NIET vegetarisch, tenzij er vegetarisch stremsel in gebruikt wordt, en dit wordt doorgaans bij de ingrediënten vermeld. Dit geldt ook voor "subcategorieën" als brie, mozarella en geitenkaas. De meeste producten van
Boursin zijn gewoon vegetarisch, behalve die met geitenkaas.
Voor meer informatie, zie de
wikipediapagina over stremsel en voor een overzichtje van alle soorten en merken vegetarische kaas kijk je op
vegatopia.
2. Gelatine.
Gelatine is een soort geleiachtige substantie die vaak aan een product wordt toegevoegd om het bij elkaar te houden. Het wordt gebruikt in uiteenlopende producten:
snoepjes (zo bevatten bijna alle Redband-snoepjes gelatine, maar ook bijvoorbeeld de meeste soorten
drop),
kwark,
medicijnen (bijv. in gewone paracetemolpillen - behalve in bijv. de "smelttabletten",
soep en
gebakjes (vooral die met een speciale vulling). Gelatine is niet vegetarisch, omdat het gemaakt wordt van
collageen dat afkomstig is uit dieren (vaak de botten of het kraakbeen van varkens of runderen). Vaak staat er op een ingrediëntenlijst bij uit wat voor een dier het afkomstig is, maar ook als er gewoon "gelatine" staat, wil dit zeggen dat het product niet vegetarisch is. Overigens zijn
pectine (uit fruit)
en
agar-agar (uit zeewier), die een zelfde soort functie hebben, wel vegetarisch. Vroeger werd gelatine vermeld onder de E-nummers
E441 en
E485, maar het is nu verplicht dat het voluit wordt geschreven, omdat het als een ingrediënt wordt gezien. Pectine wordt wel nog vaak als E-nummer vermeld, en dan onder
E440, en agar-agar onder
406, maar nogmaals: deze zijn dus wél vegetarisch.
Soms wordt het niet letterlijk vermeld dat er gelatine in een product zit, maar wel bijvoorbeeld "kwark"; dit betekent dan natuurlijk dat het geen vegetarisch product is. Ik heb al veel opgetrokken wenkbrauwen gezien bij mensen toen ik vertelde dat kwark niet vegetarisch is, maar het is toch echt zo. Gewone yoghurt is overigens wel vegetarisch (meestal dan). De paracetemol die ik gebruik is niet alleen vegetarisch, maar heeft ook een fruitsmaakje en je kunt het innemen zonder water (wat voor mij erg belangrijk is, aangezien ik anders braakneigingen krijg):
smelttabletten van Roter. Overigens zijn er ook andere merken die vegetarische paracetemol op de markt brengen. Ik weet het nog van één ander soort, waarvan de pillen een beetje ovaalvormig zijn, maar ik kan me momenteel niet herinneren hoe dat merk heet.
Voor de vrouwen: ook in "
dé pil" kan gelatine zitten, maar of dit het geval is bij het soort dat jij neemt, is makkelijk te achterhalen door op de bijsluiter te kijken of het na te vragen bij je huisarts of apotheek.
Voor de chocoladeliefhebbers: de meeste
chocolademousses (en sommige andere mousses ook) bevatten óók gelatine. Ja, ik weet hoe jammer het is. Ik zal ook geen fatwa over je afroepen als je bepaalde producten wel eet, of als je geen vegetariër bent. Het is je eigen keus wat je wel of niet eet, ik geef hier alleen een overzicht met het doel je te informeren.
3. Aziatische producten.
Er zijn verschillende soorten kroepoek, maar het overgrote merendeel wat ik "gewone kroepoek" noem (officieel heet het "
kroepoek oedang"), is op basis van garnalen. Daarnaast bestaan er ook andere soorten kroepoek, waarvan
"kroepoek palembang" vis bevat. Voor alle kroepoekfans onder u, wees niet getreurd!
Cassavekroepoek, dat in de meeste winkels gewoon verkrijgbaar is, is wel vegetarisch. Het wordt gemaakt van de cassaveplant. Ook is het iets pittiger dan gewone kroepoek, wat het natuurlijk veel lekkerder maakt. Als u zwaar verslaafd bent aan kroepoek, is dit dus geen reden om geen vegetariër te worden! Overigens zijn ook
emping en
rempejek vegetarische gerechten, die veel weghebben van kroepoek. Zelf heb ik nog nooit rempejek gehad, maar wel emping (ik heb een tijdje bij een Cantonees restaurant gewerkt en een aardige klant nam dat altijd mee als hij er kwam eten, of wij het dan wilden klaarmaken). Het is best lekker, maar ik zou er wel wat te drinken of ander eten bij nemen, aangezien het redelijk bitter kan zijn.
Let op: ook
sambal bevat wel eens
garnalen. Een ingrediënt dat vaak in sambal en andere Aziatische producten zit, heet
trassi, wat verkregen wordt door de fermentatie van garnalen.
Alhoewel ik aanneem dat ik het hier niet hoef te vermelden, doe ik het toch maar voor de zekerheid:
oestersaus en
vissaus zijn natuurlijk ook niet vegetarisch - tenzij je vindt dat pescotariërs echte vegetariërs zijn. Wat ze niet zijn. En voor wie het niet weet:
surimi of "namaakkrab" is ook niet vegetarisch. Als het al geen echte krab bevat, zit er sowieso wel andere vis in verwerkt. Overigens is er ook genoeg vegetarische
sushi voorhanden; deze hapjes bevatten dan bijvoorbeeld komkommer, Japans ei (vegetarisch), paprika, zeewier, avocado etc. etc. in plaats van vis of garnalen. Ik vind het persoonlijk erg leuk om het zelf te maken, maar bij een sushirestaurant is dit doorgaans ook gewoon verkrijgbaar.
Er zit overigens in sommige kant-en-klare
satésauzen visaroma (bijv. die van Perfekt)
4. M&M's (kleurstof).
Wees niet geschokt, oh chocoladeliefhebbers. In de meeste repen, koekjes, gebakjes en andere chocoladeproducten zit het ingrediënt dat ik nu ga bespreken, niet.
Cochenille of
karmijnzuur is een kleurstof die bijvoorbeeld in rode M&M's zit verwerkt, maar ook in sommige soorten lippenstift of verf. Het wordt "gewonnen" uit vrouwelijke
cochenilleluizen, een soort schildluis. Als het niet als zodanig wordt vermeld op de ingrediëntenlijst, moet je aandachtig zijn op
E120. Ja, zover gaat het. In sommige dingen die je eet, zitten dus insecten. Lekker, hè?
5. Ansjovis.
Ja, ik snap dat je ondertussen wel door hebt dat ansjovis (een vissoort), niet vegetarisch is, maar het zit in een aantal producten verwerkt waarvan je het allereerst niet zou denken.
Allereerst zit het in sommige soorten
pizza verwerkt. Vraag me niet waarom. Ik weet wel nog goed dat Professor Oak uit Pokémon dól was op pizza met extra ansjovis, maar dat is dan ook alles.
Daarnaast zit het ook in verschillende sauzen. Bijvoorbeeld in de meeste soorten
whiskycocktailsaus (bijv. die van Calvé), ook al zijn er ook een aantal zónder (gelukkig, want dit is na chilisaus mijn favoriete soort saus). Ook
Worcestersaus of
Worcestershiresaus bevat ansjovis. In tegenstelling tot whiskeycocktailsaus bevatten alle soorten Worcestersaus ansjovis, omdat dat een cruciaal ingrediënt is van de saus. Ik was laatst op zoek naar interessante (vegetarische) recepten met portobello (een soort champignon), en ik vond een "
vegetarische portobello-Shepherd's Pie", alleen was een belangrijk ingrediënt dus Worcestersaus. Ja, ik ben die "neetje" die gereageerd heeft en ik weet dat je "stricte" met een k spelt, maar toen ik het zag, had ik het al ingestuurd. Overigens is die site,
Champignonidee, een zeer handige en goed ontworpen site met veel recepten, ook vegetarische.
6. Soep.
Ja, sommige mensen schijnen niet te snappen dat soep, laten we zeggen tomatensoep, ook niet-vegetarisch kan zijn, ook al bevat het dan toevallig geen "
balletjes". Dit is vanwege de
kippen-,
runder,
- vis- of
varkensbouillion (soms ook van andere dieren). Nee mensen, dierlijke bouillon is níét vegetarisch. Ik had dit eigenlijk niet willen vermelden, maar blijkbaar weten veel mensen dit niet. Zoek daarom bij kant-en-klare-soep altijd even naar de soort bouillon die gebruikt is. Wel vegetarisch is bijv. groenten- of tuinkruidenbouillon. Let ook op het soort
vet dat in soep of andere producten zit.
Zelf ben ik een grote fan van Cup-a-soup, aangezien er altijd duidelijk op staat wat erin zit, het een duidelijke hoeveelheid is én natuurlijk erg lekker. Let wel bijvoorbeeld op bij de
Koninginnesoep en
Indiase Kerrie: wat een vegetarisch soepje lijkt, bevat kippenvet. Wat wel heel netjes is van Cup-a-Soup, is dat je bij de
FAQ op de site een duidelijk overzicht kunt vinden welke varianten geschikt zijn voor vegetariërs.
Ik heb het idee dat ik nog een aantal producten vergeet, maar voor nu heb ik de belangrijkste dingen behandeld. De belangrijkste regel: lees de
ingrediëntenlijst aandachtig, ook de E-nummers (klik
hier voor een veganistisch overzichtje van alle E-nummers die een dierlijke stof bevatten) en als je iets niet zeker weet, zoek het op. Of niet natuurlijk, dat ligt eraan hoe strikt je als vegetariër bent.
en
PS: vraag nooit iemand waarom of hoelang diegene al
vegetarisch is; dit is immers een bijvoeglijk naamwoord, geen zelfstandig naamwoord. Iemand is vegetariër als diegene vegetarisch eet. Als iemand zélf vegetarisch is, kan diegene gegeten worden door vegetariërs. Je gelooft nooit hoeveel mensen dat fout zeggen.
